Wsparcie laktacyjne od doradcy CDL

Wskaźniki skutecznego karmienia

Niejedna mama martwi się, czy ma wystarczająco dużo pokarmu.
Nie ma takiej miary, którą można określić poziom laktacji w mililitrach. Są jednak sposoby na to by przez obserwację ocenić czy Twoje dziecko zaspokaja swoje potrzeby, czy zjada wystarczająco dobrze.

Są dzieci, o których mama powie: „jest spokojny, nie płacze, to się najada”. Mama innego dziecka będzie miała takie obserwacje: „płacze, ciągle chce ssać, to pewnie głodny”. To są subiektywne wskaźniki. Tylko na takiej ocenie nie możemy bazować, ponieważ dzieci są bardzo różne i nie zawsze po ich zachowaniu dokonamy dobrej oceny.

Są dzieci, które może i dużo płaczą, ale mają dobre przyrosty masy ciała, a są i takie, które są bardzo spokojne, mało płaczą i okazuje się, że się nie najadają, są niedożywione.

WSKAŹNIKI SKUTECZNEGO KARMIENIA
Dlatego opracowano wskaźniki skutecznego karmienia, popularnie określane skrótem WSK. Każda mama może dzięki nim obiektywnie ocenić przebieg laktacji. Trzeba tylko obserwacji karmień i dziecka. Dlatego warto od początku prowadzić kontrolkę karmień, by na podstawie zapisanych w ciągu doby notatek, ocenić WSK.

Dziecko otrzymuje odpowiednią ilość pokarmu, jeżeli: 

  • Ssie pierś prawidłowo i efektywnie, odgłos połykania jest słyszalny przynajmniej przez 10 minut z jednej piersi.
  • Karmień jest 8 – 12 w ciągu doby, z czego przynajmniej 1 w nocy.
  • U matki dobrze działa odruch wypływu pokarmu; widać jak rytm ssania staje się miarowy, regularny, z seriami połknięć.
  • Matka odczuwa rozluźnienie piersi po karmieniu, choć jest to wyraźnie odczuwalne w pierwszych tygodniach po porodzie; po 4 tygodniu piersi są mniej napięte przed karmieniami, więc rozluźnienie jest mniej odczuwalne.
  • Dziecko jest zadowolone po karmieniach (zasypia lub spokojnie czuwa), przez przynajmniej 4 godziny w ciągu doby jest aktywne i reaguje na bodźce.
  • Oddaje 3 – 4 lub więcej stolców w ciągu doby, stolce są luźne, papkowate, żółte (od 5 doby). Od około 6 tygodnia stolce mogą pojawiać się raz na kilka dni (nie rzadziej niż 1/10 dni).
  • W ciągu doby moczy przynajmniej 6 pieluch (od 3 doby), mocz jest jasny, bezwonny.
  • W pierwszych dobach występuje fizjologiczna utrata masy ciała maksymalnie do 10% masy urodzeniowej. Najpóźniej po 2 tygodniach noworodek powinien osiągnąć masę urodzeniową.
  • Obserwuje się prawidłowe przyrosty masy ciała.

UWAGA!

Ważna informacja dotycząca noworodków w pierwszych dwóch dobach: częstość karmień jest na ogół mniejsza, bo dziecko jest mało aktywne, zwłaszcza w 1. dobie; ilość zmoczonych pieluch jest niemiarodajna (może w ogóle ich nie być!), dziecko oddaje ciemny stolec (smółkę).

JAK OCENIĆ PRZYROST MASY CIAŁA

Przyrosty masy ciała w pierwszych tygodniach po porodzie oblicza się uwzględniając najniższą masę ciała dziecka. Np.: masa urodzeniowa 3600g, masa najniższa w 3 dobie 3360g, masa ciała w dniu badania w 12 dobie 3720g. Średnie dobowe przyrosty masy ciała wynoszą więc:

(3720 – 3360) : (12 – 3) = 360 : 9 = 40 (g/dobę)

Tempo wzrastania dzieci karmionych wyłącznie piersią zostało uznane za wzorzec do naśladowania dla wszystkich dzieci na świecie. 

Normy wzrastania opracowała Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w oparciu o populację dzieci karmionych wyłącznie piersią przez 4-6 miesięcy. Dane zbierano w grupie 8840 dzieci, na terenach zróżnicowanych geograficznie i etnicznie. Pomiarów dokonano w 6 krajach świata (Brazylia, Ghana, Indie, Norwegia, Oman, USA). Do badania włączono zdrowe dzieci, które miały optymalne warunki. Na podstawie zebranych danych opracowano siatki centylowe masy ciała i wysokości oraz wskaźnika BMI dla dziewcząt i chłopców.

Zgodne z nimi są normy wzrostu opracowane przez Ruth Lawrence na podstawie długoletnich obserwacji:

26–31 g/dobę w okresie 0–3 mies.

17–18 g/dobę w okresie 3–6 mies.

12–13 g/dobę w okresie 6–9 mies.

9 g/dobę w okresie 9–12 mies.



PAMIĘTAJ!

  • Nie ma górnej granicy normy przybierania na wadze dla dzieci karmionych piersią – ponieważ pokarm matki jest stworzony do tego, by spożywany był według potrzeb dziecka, jest lekkostrawny i nie sposób nim przekarmić dziecko.

 

  • Tempo wzrastania dzieci karmionych piersią jest nieco inne niż dzieci karmionych sztucznie. Z tego powodu dzieci karmione piersią są często niepotrzebnie dokarmiane, a mamy zestresowane.

CO JESZCZE WIADOMO?

Wiadomo, że dzieci rosną na długość i zwiększają masę ciała. Rośnie im także obwód główki i klatki piersiowej. Te wszystkie zmiany podczas wzrastania powinny być dość proporcjonalne.

W ciągu pierwszych 6 miesięcy niemowlę rośnie na długość średnio 2,5 cm/miesiąc, a obwód główki powiększa się średnio 1,27 cm/miesiąc. W drugim półroczu tempo spada odpowiednio do 1,27 cm/miesiąc i 0,64 mm/miesiąc.

Niemowlęta podwajają masę urodzeniową w 5-6 miesiącu. Po roku są dłuższe o 50%.

Uwagi techniczne dotyczące pomiaru masy ciała
Jeśli potrzebujemy oceny przyrostu masy ciała dziecka, to ważne, by zachować kilka zasad w dokonywanych pomiarach:

  • noworodka i niemowlę należy ważyć bez ubrania i bez pieluszki
  • najlepiej o jednej porze dnia, jeśli porównuje się wyniki sprzed kilku dni
  • na wadze stabilnie stojącej, nie przenoszonej ciągle z miejsca w miejsce. Warto ważyć dziecko na tej samej wadze i takie pomiary porównywać. Ważąc na różnych wagach łatwiej o błąd w pomiarach i zaburzenie ich oceny.
  • w przypadku noworodka przybór masy należy liczyć od najniższej masy spadkowej (nie urodzeniowej!). Jest ona wpisana do książeczki zdrowia jako „najniższa masa w dobie…”
  • w przypadku starszego niemowlaka należy poszukać innej znanej wartości, np. masy zaznaczonej w książeczce podczas wizyty w Poradni D. To ją trzeba odjąć od otrzymanego wyniku ważenia. Następnie podzielić przez ilość dni lub tygodni, które upłynęły między tymi pomiarami i ocenić przyrost dobowy lub tygodniowy.
  • wynik trzeba porównać z normami wzrostu dla wieku lub zaznaczyć na siatce centylowej WHO. Zaznaczając regularnie masę na tej samej siatce otrzymamy krzywą wzrostu.

 

Siatki centylowe WHO można ściągnąć na stronach:

www.who.int/childgrowth

www.growthcharts.rcpch.ac.uk

Czy nadal towarzyszy Ci niepokój?

Jeśli nadal nie jesteś pewna, czy Twoje dziecko się najada, wskazana jest wizyta w poradni laktacyjnej (w celu oceny WSK, ewentualnie skorygowania błędów technicznych, stymulacji laktacji czy doboru metody odciągania pokarmu i metody podawania pokarmu dziecku). Doradca laktacyjny to specjalista od problemów w laktacji i do niego, a nie do innego specjalisty, trzeba w pierwszej kolejności skierować swoje kroki, gdy martwimy się o prawidłowe karmienie piersią.

Jeśli wskaźniki okażą się nieprawidłowe i konieczna będzie wizyta u pediatry, to wtedy doradca laktacyjny odeśle Was do niego (w celu oceny stanu dziecka, wykluczenia choroby czy jej leczenia).